راهنمای سایت
جستجو:
ورود کاربران
 
 
فراموشی کلمه عبور
رای دهید

ساختمان مو و اصول مراقبت از موها

فولیکول مو

فولیکول مو یک ساختمان لوله مانند در درون پوست است که به وسیله سلول هایی پوشیده شده و از قسمت قاعده ای آن مو شروع به رشد می کند.

 

انواع مو

موی کرکی

این موها نازک و ظریف، کوتاه و دارای رنگ روشن هستند و طول آنها ندرتاً از دو سانتی متر تجاور می کنند.

 

موی انتهایی یا ترمینال

این موها طویل تر، ضخیم تر و پر رنگ ترند و نسبت به موهای کرکی خشن تر و محکم تر می باشند. قبل از سنین بزرگسالی موهای ترمینال فقط در ناحیه سر، ابروها و مژه ها دیده می شوند. بعد از بلوغ برخی از فولیکول ها که قبلا موهای کرکی درست می کردند براثر تغییرات هورمونی شروع به تولید موهای ترمینال می کنند.

 

موهای بینابینی

علاوه بر دو نوع موی ذکر شده موهای دیگری نیز هستند که حالت بینابینی دارند. اینها در محل هایی بین موهای ترمینال و کرکی وجود دارد.

 

تعداد فولیکول های مو چقدر است؟

تعداد متوسط فولیکول های مو در سطح بدن تقریبا پنج میلیون است که در زنان و مردان و بین نژادهای مختلف تفاوت چندانی ندارد. بعد از تولد نیز بر تعداد فولیکول ها افزوده نمی شود. برخی از قسمت های بدن فاقد فولیکول هستند مثل : کف دست و پا، قسمت قرمز لب ها، ناف، نوک سینه، پوست روی مفاصل انگشتان دست و پا و قسمت هایی از دستگاه تناسلی بقیه قسمت های ظاهرا بی موی بدن در واقع با موهای ظریف و تقریبا نامرئی یا کرکی پوشیده شده است.

در پوست سر تعداد متوسط فولیکول ها تقریبا صدهزار است. این تعداد بستگی به عوامل ارثی و رنگ مو دارد. کسانیکه موی قرمز دارند دارای تعداد کمتر (تقریبا 80000) مو ولی با ضخامت بیشتر هستند. افراد بلوند تعداد موهایشان بیشتر (حدود 120 هزار فولیکول) ولی ضخامت موی آنها کمتر است.

 

ساختمان مو

مو دارای یک قسمت طولی است که از ناحیه درم رشد می کند و به سطح پوست می رسد و به نام تنه مو خوانده می شود. رشد مو از فولیکول آغاز می گردد که خود به وسیله سلول هایی پوشیده شده است. یک یا چند غده سباسه به درون فولیکول باز می شود که ماده چربی به نام سبوم تولید می کند که به وسیله مجرایی از این غده به درون فولیکول راه می یابد. یک عضله راست کننده مو به فولیکول متصل است که با انقباض آن موها حالت سیخ شدگی پیدا می کنند.

همانطور که در شکل دیده می شود فولیکول در قسمت عمقی، پهن تر و ضخیم تر است. منطقه ای که در زیر تحتانی ترین قسمت فولیکول قرار دارد پاپیلا نامیده می شود که حاوی عروق خونی تغذیه کننده فولیکول است. در قعر فولیکول مو سلول های خاصی قرار دارند که مو را تولید می کنند. این سلول ها توانایی شدیدی برای تقسیم شدن دارند و با ایجاد سلول های جدید، یاخته های قبلی در ردیف های عمودی به سمت بالا رانده می شوند و تدریجاً دژنره می گردند. با تغییر ماهیت و مردن این سلول ها به دنبال حرکت به بالا بخش فوقانی مو که متشکل از سلول های مرده است تشکیل می شود که این ها به وسیله یک نوع ماده سیمان مانند به یکدیگر اتصال دارند. به عبارت دیگر مویی که از پوست خارج شده است در واقع متشکل از یک ماده شاخی مرده است. تنها بخش زنده مو، سلول هایی است که در قعر فولیکول در قسمت قاعده آن قرار دارد. تا زمانی که این سلول ها سالم و طبیعی باقی بمانند موها می توانند به رشد خود ادامه دهند. ماده کراتینی تولید شده به وسیله فولیکول مو به نام کراتین سخت نامیده می شود که از لحاظ شیمیایی با کراتین پوست تفاوت دارد.

ملانوسیت های فولیکول مو سبب ایجاد رنگ خاص موها می گردند. ماده ای به نام یوملانین باعث ایجاد رنگ قهوه ای یا سیاه در مو می گردد و در صورتی که غلظت این ماده کم باشد موها بلوند می شوند ماده دیگری به نام فئوملانین در ایجاد رنگ قرمز در مو نقش دارد. اگر مویی رنگدانه خود را از دست بدهد به رنگ خاکستری یا سفید در می آید. جزء اصلی مو پروتئینی به نام کراتین است. تنه مو از رشته های باریک کراتین که درهم پیچیده شده اند تشکیل می گردد.

 

برش عرضی تنه مو

تنه مو از سه لایه تشکیل می شود :

- کورتکس

- کوتیکول

- مدولا

کورتکس

این بخش در قسمت وسطی قرار داشته و از سلول های مو که به طور ثابت به سمت بالا حرکت می کنند و سپس دژنره شده و می میرند تشکیل شده است. این سلول ها به وسیله ماده سیمان مانندی به یکدیگر متصل می شوند.

 

کوتیکول

این قسمت در بیرون کورتکس قرار دارد به منزله نوعی پوشش نازک است. این لایه همانگونه که در شکل مشخص است از سلول هایی تشکیل شده است که تا حدودی یکدیگر را می پوشانند. کوتیکول تقریباً نفوذ ناپذ یر است و موها را از نفوذ مواد بیرونی حفظ می کند. در صورتی که کوتیکول سالم باشد سلول های هم پوشان آن به موها حالتی از نرمی و شفافیت می دهند زیرا نور به صورت یکنواختی از سطح آنها منعکس می شود.

ولی اگر این لایه دچار آسیب گردد (مثلاً به دنبال رفتار نامناسب با مو مثل برس کشیدن، فر زدن، کشیدن یا رنگ کردن بیش از حد) حالت یکنواختی لایه کوتیکول از بین می رود، مو حالت شفافیت خود را از دست می دهد و انتهای موها شکننده و چند شاخه می شود.

 

مدولا

این لایه در قسمت مرکزی تنه مو قرار داشته و باریک است. گاهی مدولا وجود ندارد یا در تمام طول مو امتداد نمی یابد. وجود یا نبودن این لایه بر روی درخشندگی و رنگ مو تأثیر می گذارد.

 

چرخة زندگی مو

هر فولیکول دارای چرخه زندگی منظمی است شامل رشد، استراحت و ریزش. چرخة زندگی هر مویی مستقل بوده و ربطی به موهای دیگر ندارد بنابراین طبیعی است که روزانه تا حدود یکصد تا موی سر ریزش کند و در حدود یکصد موی دیگر در سرظاهر گردد. برخی از مراجعات مربوط به ریزش مو تنها به علت همین چرخة طبیعی صورت می گیرد که در چنین حالاتی مسلماً هیچگونه درمان طبی غیر از اطمینان بخشیدن به بیمار ضرورت ندارد.

 

مراحل مربوط به چرخه زندگی موها

آناژن : مرحله رشد فعال

در فاز آناژن سلول های قاعده ای فولیکول مکرراً تقسیم می شوند و موها به طور یکنواختی رشد می کنند. این مرحله از چند ماه تا چند سال ادامه می یابد. (در سر تقریبا سه سال) و طول این مدت حداکثر رشد طولی موها را مشخص می کند که از فردی به فرد دیگر متفاوت است.

 

کاتاژن : مرحله بینابینی

این مرحله تقریباً کوتاه، که حدود دو تا چهار هفته طول می کشد حالتی انتقالی است که طی آن مو از رشد باز می ماند.

 

تلوژن : مرحله استراحت

تلوژن در حدود سه تا 6 ماه به طول می انجامد. طی این مرحله ساز و کار مسئول در تقسیم سلول ها در قاعده مو غیرفعال می شود. در پایان این مرحله، مو اتصال ضعیفی به فولیکول دارد و به راحتی به وسیله برس زدن یا شستن و غیره کنده می شود. موهایی که با کشیدن به راحتی ریزش می کنند در این فاز قرار دارند.

 

آغاز مجدد رشد  فعال

بعد از فاز استراحت، طی آناژن بعدی، موی جدیدی از همان فولیکول شروع به شکل گیری می کند و با رشد این موی تازه موی قبلی از فولیکول جدا شده و می ریزد.

به طور طبیعی در هر زمان تقریبا 80 تا 90 درصد موهای سر در فاز آناژن (رشد) و 10 تا 15 درصد در فاز تلوژن (استراحت) و کمتر از یک درصد در فاز کاتاژن قرار دارند.

 

ریزش طبیعی مو و غیر طبیعی مو

موهایی که به طور طبیعی ریزش می کنند در فاز تلوژن قرار دارند. یک موی تلوژن چماقی شکل بوده دارای بدنه نازک و اتساعی در قسمت قاعده ای است. به خاطر این شکل خاص موهای تلوژن فرد اشتباهاً تصور می کند که مویش از ریشه خارج شده است. و به جای آن موی جدید نخواهد روئید ولی در واقع عکس این مسئله صادق است و این موها جزیی از تعداد قابل قبول صد عدد ریزش موهای تلوژن در روز هستند. اگر این طور باشد چگونه پزشک می تواند با اطمینان ریزش موی طبیعی را از غیر طبیعی افتراق دهد؟

 

علائم ریزش غیر طبیعی مو کدامند؟

- وقتی که بیش از صد موی تلوژن در روز ریزش نماید.

- وقتی که موها به صورت عینی شروع به نازک شدن می نماید.

- وقتی که موهای  ریخته شده از نوع تلوژن نباشند.

 

میزان رشد موها

موی سر روزانه به میزان 0.4 میلی متر در طی دوره رشد خود افزایش طول پیدا می کند :

رشد متوسط مو تا 70 سانتی متر است ولی می تواند به 100 سانتی متر نیز برسد. موی بدن رشدی آهسته تر و حدود 0.2 میلی متر در روز دارد و دوره رشد آن بین دو تا شش ماه است. این موها نهایتا 1 تا 3 سانتی متر رشد خواهند کرد. عوامل وراثتی  به طور وسیعی تعیین کننده طول دوره رشد و میزان رشد موها هستند. عامل سن نیز در این امر دخالت دارد. بین زنان و مردان نیز در این مورد تفاوت وجود دارد. موهای بدن خانم ها کندتر از مردان رشد می کند و حال آنکه موهای سر در خانم ها از رشد بیشتری نسبت به آقایان برخوردار است. عوامل تغذیه ای، هورمونی و سایر عوامل ساختمانی در رشد موها موثرند.

رشد سریع موها و دوره های رشد طولانی مدت به وسیله عوامل ژنتیکی تعیین می شوند و همین امر موجب می شود که برخی از خانم ها دارای موهای بلند می شوند ولی در برخی دیگر هرگز موهایشان از سطح شانه ها نمی تواند فراتر رود.

 

مراقبت از موها

عواملی که می توانند رشد موها را تحت تاثیر قرار دهند عبارتند از :

- ایجاد کشش روی موها

- فشارهای موضعی بر سطح پوست سر

- به کار بردن برخی فرآورده ها

- گرمای موضعی

 

ایجاد کشش روی موها

کوتاه کردن موها هیچگونه اثری بر رشد آن ندارد. برعکس ایجاد کشیدگی در موها می تواند به ریشه مو آسیب بزند و آن را تضعیف نماید و سبب شود که مو به راحتی بریزد. این کشیدگی می تواند به وسیله شانه زدن موها یا محکم بستن آنها ایجاد شود. ریزش موها در این حالت بیشتر در شقیقه ها و پیشانی که میزان کشش در آنها حداکثر است دیده می شود. موهای مجعد نیز در صورتی که در خلاف جهت رشد طبیعی خود کشیده یا شانه شوند ممکن است دچار آسیب و ریزش گردند. همچنین عوامل زیر در ریزش مو موثرند :

- برس زدن

- ماساژ و سائیدن شدید پوست سر و موها در هنگام شستشو

- خشک کردن موها با خشونت (روش صحیح خشک کردن موها عبارت از جذب خیسی آن به وسیله ضربه های آرام حوله است).

اگر کسی استعداد ریزش مو دارد باید توجه دقیق به شستن ملایم موها و خشک کردن آرام آن داشته باشد.

 

ایجاد فشارهای موضعی بر پوست سر

این مسئله تقریبا غیرشایع است و احتمالاً بر روی جریان خون پوست سر تاثیر می گذارد. در اطفالی که بر پشت می خوابند اغلب در پشت سر یک منطقه طاسی ایجاد می شود. متعاقب برخی از عمل های جراحی بزرگ که بیمار به مدت طولانی بدون حرکت به پشت می خوابد نیز ممکن است چنین مسئله ای بروز کند.

 

به کار بردن برخی فرآورده ها

بسیاری از محصولات عرضه شده در بازارهای آرایشی ادعای بازسازی را با به کار گیری مواد اساسی موجود در ساختمان مو دارند. اکثر این مواد حتی به ریشه موها نفوذ نمی کنند و هیچگونه دلیلی برای تاثیر آنها در دسترس نیست. یک ماده دارویی که معلوم شده است تا حدودی بر تحریک و تسریع رشد موها به دنبال مصرف موضعی موثر است مینوکسیدیل نام دارد.

از طرف دیگر برخی از مواد توکسیک خاص ممکن است باعث آسیب به فولیکول های مو شوند. بنابراین هنگام انتخاب یک ماده به منظور رنگ کردن موها یا صاف و یا فر دار کردن آن باید دقت نمود که به وسیله یک کارخانه معتبر و شناخته شده آرایشی تولید شده باشد.

 

گرمای موضعی

گرم شدن پوست سر معمولاً به دنبال استفاده از وسایل خشک کننده، صاف کننده و با فر زننده مو صورت می گیرد. این عوامل می توانند سبب آسیب به ریشه موها شوند. دوش گرفتن با آب خیلی داغ نیز برای موها خوب نیست.

 

 

گردآوری و تنظیم : نایس کلوب

کتاب آرایش و درمان پوست تالیف دکتر آوی شای ، دکتر هاوارد مایباخ ، دکتر رابرت باران ، ترجمه دکتر حمید نوروزی ،تهران- انتشارات شهرآب 6402054

 

 

برچسب ها : زیبایی پوست و مو

برچسب ها:


مطالب دیگر:

اشتراک
نظر شما
نام:
نظر:  
عضویت در خبرنامه نایس کلوب
  
جستجو در سایت بر اساس کلمات کلیدی:

صفحه اصلی | درباره ما | قوانین و مقررات سایت | تماس با ما | راهنمای سایت | تبلیغات در سایت
عضویت در سایت | معرفی سایت به دوستان

E-mail: info@nicecloob.com
Phone: 09198145162 - 09381578776
آدرس: بابل - خیابان بابلسر - کوچه آخوندی - ساختمان مانلی
مطالب این سایت تنها جنبه اطلاع رسانی و آموزشی داشته و توصیه پزشکی تخصصی تلقی نمی شوند و نباید آنها را جایگزین مراجعه به پزشک جهت تشخیص و درمان دانست.
لطفاً پیش از استفاده از سایت صفحه راهنمای سایت را مطالعه فرمایید. استفاده از این سایت بدان معناست که شما قبلاً صفحه راهنمای سایت را مطالعه کرده و به مفاد آن واقفید.

به نایس کلاب امتیاز دهید